ऑनलाइन पुरावे गोळा करणे

ईमेल: ईमेलमध्ये IP अॅड्रेस आणि पाठवणाऱ्याची ओळख पटवणारी माहिती असू शकते. म्हणून त्रास देणारे ईमेल डिलीट करू नका. फॉरवर्ड केलेल्या ईमेलमध्ये तीच माहिती राहत नाही, त्यामुळे फक्त फॉरवर्ड करणं पुरेसं नाही. प्रिंट किंवा स्क्रीनशॉट ठेवत असाल तर ईमेल हेडरही सेव्ह करा.

टेक्स्ट मेसेज: मोबाईल कंपनी मेसेज मर्यादित काळासाठीच ठेवते. सर्व्हायव्हर पोलिसांसोबत काम करत असेल तर फोन कंपनीला डेटा डिलीट करू नये म्हणून शक्य तितक्या लवकर प्रिझर्वेशन लेटर पाठवायला सांगा. फोनमधले मेसेज चुकून डिलीट होऊ शकतात, म्हणून त्यांचा स्क्रीनशॉट किंवा फोटो ठेवायला सांगा.

सोशल मीडिया: काही अॅप्समध्ये तुमच्या अकाउंटवर काय झालं याची नोंद काढता येते. उदाहरणार्थ, Facebook मध्ये “Download your Information” फीचर आहे. त्यातून अकाउंट कसं आणि कोणत्या डिव्हाइसवर वापरलं गेलं याचा रेकॉर्ड सेव्ह करता येतो. दुसऱ्या व्यक्तीने अकाउंट वापरलं होतं हे दाखवण्यासाठी हा पुरावा उपयोगी पडू शकतो.

ऑडिओ रेकॉर्डिंग: त्रास देणारे किंवा धमकीचे कॉल झाले असतील तर पुरावा ठेवण्यासाठी पीडित-सर्व्हायव्हरला फोनवरील संभाषण रेकॉर्ड करायला सांगू शकता. भारतात संभाषणात आपण स्वतः सहभागी असाल तर ते रेकॉर्ड करता येतं; पण इतर दोन लोकांचं संभाषण रेकॉर्ड करणं Indian Telegraph Act 1885 नुसार बेकायदेशीर आहे. रेकॉर्डिंग खरं आणि केसशी संबंधित असेल तर कोर्टात पुरावा म्हणून वापरता येऊ शकतं. Bharatiya Sakshya Adhiniyam मधल्या पुराव्याच्या नियमांनुसार योग्य प्रमाणीकरण आणि प्रमाणपत्र असणं गरजेचं आहे.